لطفا برای مشاهده چکیده به متن کامل (PDF) مراجعه فرمایید.

اگرچه سهم کل انرژی در طیف UV بین 5 الی 7 درصد کل انرژی خورشید می باشد، ولی همین مقدار کم نقش مهمی در فعالیت های بیولوژیکی و فتوشیمیایی زمین و جو ایفا می کند. طبق سوابق موجود، تاکنون پژوهشی جهت مقایسه تابش فرابنفش در شرایط مختلف جوی در ایران انجام نگرفته است. در این پژوهش با استفاده از داده های عمق نوری ابر، عمق نوری هواویز، ازون کلی جو و آلبیدوی سطح که از تصاویر ماهواره ای دریافت شد، مقدار تابش تجمعی روزانه در محدوده طیف (280-315nm) UVB با استفاده از مدل چند لایه ای انتقال تابشی TUV5. 3 (تهیه شده در مرکز NCAR کلرادوی آمریکا) در دوره ی اقلیمی 13 ساله در 22 ایستگاه از مناطق خشک و نیمه خشک کشور برآورد گردید. نتایج در سه حالت شرایط آسمان کاملا صاف، کاملا ابری و واقعی برآورد و با یکدیگر مورد مقایسه قرار گرفت. برآوردها در شرایط آسمان کاملا صاف و ابری حکایت از حضور بیشینه تابش UVB در فصل تابستان در نواحی جنوبی و جنوب شرقی منطقه مورد مطالعه دارد. بر اساس نقشه های بدست آمده، کمینه مقادیر روزانه UVB نیز در تمامی شرایط مورد بررسی در فصل زمستان مشاهده گردید. مقادیر UVB تحت شرایط آسمان کاملا ابری به نسبت آسمان کاملا صاف به طور متوسط از 33 درصد در فصل تابستان تا 67 درصد در فصل پاییز کاهش نشان داد که تاکید بر اهمیت ابرناکی در کاهش تابش لحظه ای و تجمعی طیف UVB در ماه هایی با زوایای مایل خورشید و مقادیر کم ازون دارد. در شرایط واقعی آسمان، بیشینه شدت تابش تجمعی روزانه UVB در اغلب فصول در مناطق جنوبی منطقه متمرکز بود. البته در فصل تابستان، نفوذ مونسون هندوستان از سمت جنوبشرق، این بیشینه را قدری به سمت شمالغرب منطقه مورد مطالعه منتقل نمود.

در بررسی حاضر، سعی بر آن شده است تا تغییرات مورفولوژیکی ناشی از اثرات اشعه UV بر روی چهار گونه از قارچهای درماتوفیت   (Trichophyton rubrum, Trichophyton mentagrophytes, Epidermophyton floccosum and Microsporum canis)   مطالعه، و نتایج بدست آمده از این بررسی، با روش مولکولی تا حد ممکن تجزیه و تحلیل گردد. برای تعیین تغییرات احتمالی مولکولی ناشی از تابش اشعه UV در درماتوفیت ها (مانند آپوپتوزیز(، ملکول هایDNA  سوش شاهد و اشعه دیده Trichophyton rubrum استخراج گردیده و با استفاده از روش الکتروفوزو بر روی ژل آگارز، مورد مقایسه قرار گرفتند. نتیجه بدست آمده از این مطالعه نشان می دهد که رشد کلنی های اشعه دیده دچار وقفه گردیده و با افزایش زمان اشعه دهی، میزان رشد سوش های مورد مطالعه کاهش می یابد. بعلاوه، تغییرات ایجاد شده در شکل کلنی ها و پیگمانتاسیون برخی از سوش ها، کاملا مشهود بود. همچنین در مطالعات میکروسکوپی سوش های اشعه دیده، تغییراتی در شکل میسلیوم ها، شکل و اندازه ماکروکنیدی ها و تراکم ماکروکنیدی ها ومیکروکنیدی ها دیده شد. در بررسیهای به عمل آمده بر بر روی مولکول های DNA جدا شده از سوش های شاهد و اشعه دیدهTrichophyton rubrum ، هیچ نشانه ای از آپوپتوزیز در مولکول های DNA آنها مشاهده نگردید.

دشت عجب شیر ازجمله مناطق مهم کشاورزی استان آذربایجان شرقی است که بیش از نصف نیاز آبی محصولات مختلف زراعی و باغی در این دشت، از منابع آب زیرزمینی تأمین می شود. برداشت مداوم و بی رویه از آب زیرزمینی موجب افت بیش از 5/5 متر از سطح آب از سال 1363 تاکنون گردیده است. بنابراین بهره برداری بهینه و پایدار از منابع آب زیرزمینی در این دشت یک ضرورت مدیریتی است که آن هم مستلزم الگوبندی کمی مصرف و پیش بینی روند بهره برداری از این منبع آب است. از سوی دیگر با عنایت به توانمندی الگوهای سری های زمانی در الگوبندی و پیش بینی رفتار پدیده های با تغییرات زمانی در مهندسی آب، این پژوهش با هدف تحلیل تغییرات سطح آب زیرزمینی دشت عجب شیر با الگوهای آماری سری های زمانی انجام گردید. در این پژوهش افت سطح آب زیرزمینی به مدت 44 سال با 16 روش الگوبندی ارزیابی گردید و پس از ارزیابی، الگوی اتورگرسیو تلفیقی میانگین متحرک فصلی (SARIMA) مناسب ترین الگو تشخیص داده شد. نحوه الگو بندی، آزمون و پیش بینی با الگوی یادشده به این صورت بود که حدود 50 درصد داده های افت سطح آب زیرزمینی برای الگوبندی (از سال 1363 تا 1385)، 25 درصد آن برای آزمون (1385 تا 1396) و 25 درصد بقیه (1396 تا 1407) برای پیش بینی استفاده گردید. نتایج نشان داد با فرض ادامه یافتن شرایط موجود بهره برداری و استفاده از آب کشاورزی در دشت، میانگین حجم افت آب زیرزمینی در سال یازدهم پیش بینی (1407) برابر 5/26 میلیون مترمکعب خواهد بود. برای مدیریت بهینه مصرف آب زیرزمینی، سناریوهای مختلف صرفه جویی شامل ادامه روند بهره برداری، مصرف منبع آب زیرزمینی با 10، 15، 20، 25 و 30 درصد صرفه جویی با شروع از سال 1397 در نظر گرفته شد. در صورت صرفه جویی از سال 1397 به اندازه 10 درصد، در سال یازدهم نزدیک سه میلیون مترمکعب در آب زیرزمینی صرفه جویی خواهد شد.

امروزه افزایش بی رویه جرایم و ناهنجاری های اجتماعی به یکی از مشکلات اساسی در جوامع بشری تبدیل شده است. شرایط آب و هوایی به موازات دیگر عوامل محیطی، از مهمترین عوامل موثر در شکل گیری معضلات اجتماعی، اخلاقی، فرهنگی به شمار می روند. پژوهش حاضر به بررسی تاثیر میانگین فصلی دما پرداخته و در واقع به دنبال این است که چه رابطه ای بین عنصر دما، با وقوع جرایم شهرستان های شیراز، آباده و لارستان استان فارس وجود دارد؟ روش تحقیق، توصیفی-تحلیلی (همبستگی) می باشد. و داده های مورد استفاده مربوط به دما در سال های (1392-1387) می باشند. در این مطالعه داده های مربوط به میزان جرایم شامل: مفاسد اجتماعی، سرقت، جعل، نزاع و درگیری، شرارت، تهدید و اکراه، قاچاق، مواد مخدر، قتل و مرگ مشکوک می باشند. نتایج تحقیق حاکی از آن است که بین میانگین فصلی دما (با ضریب همبستگی 0. 59 و با سطح معنی داری 0. 04) با مجموع کل جرایم سه شهرستان رابطه ای مستقیم و معنا دار وجود دارد. همچنین نتایج نشان داد از این نظر که جرایم علیه اشخاص در فصول گرم با مقدار 24. 67 درصد و جرایم علیه اموال در فصول سرد سال با مقدار 13. 51 درصد بیشتر اتفاق می افتند، قانون حرارتی کتله در تمامی شهرستان های مورد بررسی برقرار است.

اقلیم یکی از مهمترین عوامل تاثیرگذار بر فرایندهای تشکیل، تکامل و تخریب خاک است که با توجه به تاثیر آن بر رخدادهای فرسایشی، پایش دائمی آن اهمیت دارد. در این پژوهش به منظور ارزیابی تغییرات اقلیمی در قالب سری های زمانی چهار ایستگاه هواشناسی شامل اردل، سامان، ایذه و دهدز به عنوان ایستگاه های مطالعاتی منتخب مورد بررسی قرار گرفت. با بررسی آماری داده های بارش در ایستگاه های منتخب، محاسبه ی شاخص فرسایندگی باران از 1990 تا سال 2017 انجام شد. پس از تحلیل روند داده ها و بررسی ایستایی داده های بارش، گراف های Auto-correlation function (ACF) و Partial auto-correlation function (PACF) ترسیم شد، سپس آزمون دیکی فولر (ADF) در سطوح اطمینان 1، 5 و 10 درصد صورت پذیرفت. در مرحله ی بعد، عملیات ایستا نمودن داده های ناایستا و یافتن پارامترهای مناسب p، r و q انجام شده و مدل Seasonal auto-regressive integrated moving average (SARIMA) تهیه و ایجاد شد. ارزیابی های آماری توسط نرم افزارهای StataSE، Minitab 18 و SPSS 19 صورت گرفت. نتایج نشان داد که جهت آشکارسازی روند تغییرات بارش، مدل ARIMA (0,0,1)×(1,1,1)12 دارای بیشترین نیکویی برازش است. همچنین روش میانگین متحرک خودهمبسته ی فصلی به خوبی تغییرات بارش را در منطقه ی مطالعاتی واقع در جنوب غرب ایران نشان داد. نتایج حاصل از مدل برازش شده حاکی از احتمال کاهش در میزان بارش سالیانه طی دوره های زمانی 5 و 10 ساله پس از سال 2017 می-باشد. با توجه به مقادیر بارش ماهیانه شبیه سازی شده، مقدار شاخص فرسایندگی در منطقه به دست آمد که کاهش ضریب فرسایندگی باران طی دوره های تا 10 سال آینده را بیان می نماید.

با توجه به اینکه کاربرد پرتو فرابنفش UVB می تواند به عنوان روشی آسان و مقرون به صرفه برای افزایش انباشت ترکیبات فنلی در گیاهان دارویی مورد استفاده قرار گیرد، در این تحقیق پاسخ گیاه دارویی آلویه ورا به تابش دوزهای مختلف پرتوفرابنفشUVB (10 و 30 کیلوژول بر متر مربع در روز) در قالب طرح کاملا تصادفی با چهار تکرار مورد بررسی قرار گرفت. تیمار گیاهان رشد یافته در شدت نور 600 میکرومول بر متر مربع در ثانیه با دوز 30 کیلوژول بر متر مربع در روز پرتو فرابنفش UVB باعث کاهش معنی دار توده خشک برگ گیاه آلویه ورا گردید. کاهش معنی دار وزن برگ در این شرایط با کاهش شاخص کارایی فتوسیستم ها (PIabs) و افزایش انباشت مالون دی آلدیید (MDA) همراه بود. اگرچه، گیاهان رشد یافته تحت تیمار دوز 10 کیلوژول بر متر مربع در روز، دارای بیشترین مقدار انباشت پرولین و قند محلول در برگ های خود بودند. همچنین بیشترین مقدار انباشت فنل در برگ های این گیاهان مشاهده شد. همبستگی مثبت بین مقدار انباشتگی فنل در برگ ها و خاصیت ضداکسایشی عصاره برگ ها مشاهده گردید. نتایج این تحقیق نشان داد که تیمار پرتوفرابنفش با دوز 10 کیلوژول به مدت 21 روز می تواند به عنوان روشی برای افزایش کیفیت و ارزش غذایی و دارویی برگ های گیاه آلویه ورا از طریق افزایش میزان فنل ها بکار رود، بدون آنکه ساختارهای فتوسنتزی دچار آسیب شوند.

پیشینه و اهداف: گونه های نوستوک به عنوان منبع طبیعی بسیاری از متابولیت های ثانویه که دارای خواص دارویی هستند، مورد توجه بسیاری قرار گرفته اند. آنها مواد محافظ اشعه ماوراء بنفش مانند اسیدهای آمینه های شبیه مایکوسپورین (MAAs) یا سیتونمین را سنتز می کنند تا اثرات زیان بار ناشی از تابش UV را به حداقل برسانند. در این تحقیق اثرات تشعشع UVB بر افزایش میزان مواد محافظ در برابر اشعه ماوراء بنفش (سیتونمین و اسید آمینه های شبیه مایکوسپورین) و پارامترهای رشد مانند رنگدانه های فتوسنتزی، محتوای پروتئین و قند در سیانوباکتری های Nostoc linckia مورد مطالعه قرار گرفت. روش ها: به این منظور کشت های 14 روزه جلبکی به مدت 1، 2 و 3 ساعت در روز به مدت 5 روز با اشعه UVB تیمار شدند. بعد از تیمار، میزان رشد بر اساس اندازه گیری وزن تَر و دیگر پارامترهای بیوشیمیایی بر اساس روش رنگ سنجی اندازه گیری شدند. داده ها به وسیله آنالیز واریانس یک طرفه آنالیز شدند و معنی دار بودن اختلافات به وسیله آزمون دانکن تخمین زده شد. یافته ها: تیمار UVB باعث کاهش وزن تَر جلبک نوستوک شد. جلبک هایی که در معرض 3 ساعت تابش UVB قرار داشتند یک افزایش در محتوای OS-MAAS نشان دادند. محتوای سیتونمین در تیمار 3 ساعته UVB تا 3 برابر افزایش یافت. جلبک های تیمار شده با UVB مقدار بیشتری کلروفیل a و کاروتنوئید کل داشتند، اما میزان فیکوبیلی­پروتئین ها در این تیمار کاهش نشان داد. محتوای پروتئین کل و قند کل تحت تأثیر اشعه UVB قرار نگرفت. نتیجه گیری: این نتایج نشان داد این روش تیماردهی UV علاوه بر این که باعث افزایش قابل توجه ترکیبات ضد UV در این جلبک می شود، کاهش چندانی در بیومس ایجاد نمی کند.